David
David

David ve Golyat

Sanat Tarihinde özellikle Avrupa resim ve heykel sanatında adalet, özgürlük gibi kavramlara gönderme yapmak için çokça işlenen konulardan biri de David ve Golyat’ın hikayesidir. Konunun Rönesans dönemi heykel sanatındaki işlenişine geçmeden önce David ve Golyat’ın Eski Ahit ( Tevrat)’teki anlatısına bakmamız gerekir.

Eski Ahit’te 1. Samuel kitabı 17. bölümde anlatılara göre; İsrailoğulları ile Filistinliler arasında Elah vadisinde bir savaş gerçekleşir. Bu savaş sonucunda yenen taraf, yenilen tarafa köle olacaktır. Bu savaşta Filistinli dev Golyat ( boyu yaklaşık 2.9 m), her gün İsraillilere meydan okumaktadır. 40 gün boyunca Golyat’ın karşısına çıkacak bir asker bulunmaz. İsraillilerin ordusunda Beytlehem’li İşay’ın 8 çocuğundan 3 oğlu da bulunmaktaydı. İşay’ın en küçük oğlu olan Davud, babasının sürülerini otlatmakta idi. bir gün sürülerini bir başka çobana emanet edip, savaş alanındaki ağabeylerine yemek götürdü. Bu esnada savaş alanında naralar atan dev Golyat’ı yine meydan okurken gördü.

David

David, Golyat’ı öldüren kişiye kralın kızı ile birlikte büyük ödül vereceğini öğrenince hemen kralın huzuruna çıktı. Kral, David’in Golyat’ı öldürebileceğine inanmayınca, David, babasının sürülerini otlatırken bir aslan ve ayı geldiğinde onları nasıl alt ettiğini anlattı. Kral Saul, David‘in anlattıklarına ikna oldu ve ona zırh giydirip başına da tunç bir miğfer taktı. Zayıf bir çocuk olan David, bu ağır kıyafetleri taşıyamadı ve onları üzerinden çıkardı. Dereden topladığı beş adet çakıl taşını torbasına koydu ve sapanını alıp Filistinli Golyat’a doğru ilerledi. Bu esnada Golyat’da David’in üzerine doğru koşuyordu. David, sapanına yerleştirdiği bir adet taşı Golyat’ın tam alnının ortasına fırlattı. bunun sonucunda Golyat yere serildi. David, koşup Golyatîn üzerine çıktı ve onun kılıcını alıp, kafasını gövdesinden ayırdı. Kahraman Golyat’ın öldüğünü gören Filistinliler ise savaş alanından kaçtılar. ( 1. Samuel: 17: 1-51).

Rönesans Döneminde, İtaya’da David temalı heykelleriyle tanınan üç sanatçı bulunmaktadır. üçü de Floransalı olan bu isimler; heykeltraş Donatello; ressam, heykeltraş ve Mimar olan Andrea Del Verrcchio ve yine ressam ve heykeltraş olan Michelangelo Bounarroti’dir.

Donatello

1386-1466 tarihleri arasında yaşayan Donatello, Floransa’da yaşayan ve ticaret, bankerlik yapan Medici ailesinin isteği üzerine Signoria Sarayının avlusuna konulmak üzere bir David heykeli siparişi alır. Donatello, bu heykelde David’in Golyat’ı yenip, onun kılıcıyla başını kestikten sonraki anı gösterir. Bronzdan yapılan heykelde, genç ve çelimsiz David, elinde kılıç ve sol ayağı ile Golyat’ın başının üzerine basarken görülmektedir. Burada, yaşı küçük olduğu için ağabeyleriyle savaşa katılamayan bir çoban çocuğun, gençliği vurgulanmaktadır. Heykel’in en önemli özelliklerinden biri de antik çağlardan beri yapılan ilk çıplak heykel olmasıdır. Çünkü, Rönesans’ın felsefesinde Ortaçağ’ın ardından Antik Yunan ve Roma sanatının yeniden canlandırılması düşüncesi hakimdir. Ayrıca David’in Golyat’a karşı zaferi, baskıya karşı özgürlüğü, aynı zamanda da Floransa’daki Cumhuriyetçileri de simgelemektedir. Bu heykel, Floransa’daki etkin konumlarına rağmen Cumhuriyetin destekçisi gibi görünmek isteyen Medici ailesinin vermek istediği bir mesaj gibi görülebilir.

Donatello, David, Museo Nazionale Del Bargello, Floransa, Bronz, 1460.
Donatello, David heykelinde Golyat’ın başından ayrıntı.

Andrea Del Verrocchio

David temalı heykeliyle bilinen diğer bir sanatçı, 1435-1488 yılları arasında yaşamış Andrea del Verrocchio’dur. Medici ailesi tarafından kendisine sipariş edilen heykel, 1.25 cm boyutlarında olup bronz malzemeden yapılmıştır. Donatello’nun heykelinde olduğu gibi David ve Golyat’ın düellosunun sonucunu gösteren heykelde David, zafer anında güçlü ve gururlu olan genç bir çoban görünümündedir. Donatello’nun çıplak David’ine karşılık Verrocchio’nun genç David’inin üzerinde üst kısmı transparan denilecek kadar ince bir giysi bulunmaktadır. figürün, bir elini beline koyup feminen tarzdaki duruşu dikkat çekmektedir. Verrocchio’nun genç David heykelinde çırağı Leonardo Da Vinci’yi model olarak kullandığı söylenmektedir. Heykel tamamlandıktan sonra, Signoria Sarayına yerleştirilmiştir. Ancak günümüzde Museo Nazionale del Bargello‘da sergilenmektedir.

Andrea Del Verrocchio, Genç David, 1473-1475, Museo Nazionale del Bargello, Florence.

Michelangelo Bounarroti

Rönesans döneminde David heykeliyle herkesi kendisine hayran bırakan isim Michelangelo Bounarroti’dir. 1475-1564 yılları arasında yaşayan sanatçı, 24 yaşında Roma’da iken Pieta heykelini yaptıktan sonra bir süreliğine Floransa’ya ailesinin yanına gider. Bir gün Santa Maria del Fiore kilisesi’nin bahçesinde dev bir mermer blok görür. ancak gördüğü bu mermer blok daha önce Agostino Duccio adında bir heykeltraş tarafından Opera Del Duomo için yontulmaya başlanmış ve tamamlanamamıştı. Hasarlı bu mermer blok, görevliler tarafından öylece bir kenara bırakılmıştı. Michelangelo, dönemin belediye başkanı Soderini’nin karşısına çıkıp ondan bu bloğu ister. yetkinliğini kanıtlayacağI çizimlerle karşısına çıkar ve Soderini’yi mermerin kendisine verilmesi konusunda ikna eder. yapılan sözleşme neticesinde eserin iki yılda bitmesi kararlaştırılır.

Dikkatinizi Çekebilir;  Rönesans Nedir? Nedenleri ve Sonuçları

Michelangelo’nun yapacağı David heykelinin saray için Özgürlüğü sembolize etmesi istenmektedir. Michelangelo, mermer bloğun etrafına kurdurduğu iskeleye çıkarak ve iskelenin etrafını çeviren örtünün arkasında çok az dinlenerek ve büyük bir aşkla çalışarak, 3 yılda 5 metre 17 cm boyutlarında bir David ortaya çıkarır. Eser bittiğinde çok büyük boyutlu olmasından dolayı nasıl ve nereye taşınacağı konusunda dönemin ünlü ressam, mimar, müzisyen ve heykeltraşlarından oluşan bir heyet toplanır. Sonunda heykelin, Signoria Sarayı’nın önüne taşınmasına karar verilir.

David’in Heykeli Signoria Meydanında

David heykeli, Signoria meydanına yerleştirildiğinde Soderini bir gün heykelin tam altında durup Michelangelo’ya figürün burnunun sanki biraz büyük olduğunu söyler. Etrafındaki insanlar ile pek fazla anlaşamayan, huysuz bir karaktere sahip olan Michelangelo, kendisinden daha yüksek bir statüye sahip olan Soderini’ye bulunduğu konumun perspektif açısından doğru bir konum olmadığını söylemek yerine, iskeleye çıkıp eline aldığı mermer tozunu David’in burnuna doğru atıp elindeki aletler ile burnu yontuyormuş gibi yapar. Üzerine mermer tozu geldiği için birkaç adım geriye giden Soderini’ye şimdi nasıl oldu diye sorar. Soderini ise şimdi yaşam verdiniz heykele diye Michelangelo’ya cevap verir. Signoria Meydanındaki yerinde bir müddet durduktan sonra çeşitli tahribatlara maruz kalmaması için heykel, Galleria Del Accademia’nın içine alınmış, ve eski yerine ise 1910 yılında aynı ölçülerde bir kopyası yapılarak yerleştirilmiştir.

Donatello ve Verocchio’nun David heykellerinde zayıf ve çelimsiz genç çoban olan David’in Golyat’a karşı kazandığı zafer imgesi görülürken, Michelangelo’ dev Golyat’ın karşısına yine dev bir David çıkarmıştır. yine yukarıda bahsedilen heykellerde olayın bitiş anı gösterilirken, Michelangelo’nun David’i üzerine doğru koşan hedefine kilitlenmiş bir görünüm sergiler. David, kaşlarını çatmış, hatta öfkesinden burun delikleri kabarmış kararlı bir savaşçı gibi görünmektedir. David, sol elinde tuttuğu taşı sapanına yerleştirip biraz sonra dev Golyat’ın alnına fırlatmaya hazırlanıyor gibidir. Burada sanatçının bir anı eserinde vermeye çalıştığı görülmektedir.

Rönesans Heykel Sanatı

Michelangelo’nun David’i Rönesans heykel sanatının idealize edilmiş insan vücudu, sakin, durağan bir görünüm, antik Yunan ve Roma sanatına gönderme yapan unsurlar gibi özellikleri bünyesinde toplamıştır. Michelangelo, özellikle Floransa’daki Santa Spirito ( kutsal ruh) kilisesinin rahibi ile gizlice yaptıkları kadavra incelemeleri sayesinde anatomi konusunda oldukça uzmanlaşmıştı. Sanatçının David‘inin vücud anatomisi izleyeni büyülemektedir. David’in vücudu onun gençliğine vurgu yaparcasına oldukça sıkı ve kaslıdır. Hatta derisinin altında damarları bile görülebilmektedir. David’in görünümü, bir antik çağ Tanrısı gibidir. heykel her ne kadar sabit ve durağan görünüyorsa da özellikle figürün sol ayağını öne atması ve yüzündeki ifadelerden dolayı, heykel dinamik bir görünüm arz eder. David, nasıl ki sapanı ile dev Golyat’a meydan okuduysa, Michelangelo’da sanatındaki yetkinliğini tüm dünyaya kanıtlamak istercesine yaptığı heykele ” David sapanıyla ben yayımla ( heykelde keskin köşeleri yuvarlatmak için kullanılan yontu aleti) diye yazmıştır.

sanatla ve sağlıklı kalın…

Michelangelo Bounarroti, David, 1501-1504, Mermer, Galleria Del Accademia, Floransa.
Michelangelo Bounarroti, David ayrıntı.

Kaynakça

Erdoğan, Candil Firdevs., Sanatın Büyük Ustaları Michelangelo, Birinci Baskı, Hayalperest Yayınevi, İstanbul 2015.

Gombrich, E.H., Sanatın Öyküsü, Üçüncü Baskı, Remzi Kitabevi, İstanbul 1997.

Hollingsworth, Mary, Dünya Sanat Tarihi, Çev: Rengin Küçükerdoğan- Banu Ergüder, İnkılap Kitabevi, İstanbul 2009

Vasari, Georgio.,. Sanatçıların Hayat Hikayeleri, üçüncü Baskı, Sel Yayıncılık, İstanbul 2018.

Nardini, Bruno, Michelangelo Bir dahinin Yaşam öyküsü, Çeviren: Kemal Atakay, Can Yayınları, İstanbul, 2008.

Ormiston, Rosalınd, Michelangelo 500 görsel eşliğinde yaşamı ve eserleri,Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul ,2014.

Sadık, Celil, Uygarlığın Ayak İzleri, Opsilon Yayınevi, İstanbul, 2019.

Yazan: Esra DURMUŞ- Sanat Tarihi Uzmanı

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen adınızı buraya girin