Ani Harabeleri
Ani Harabeleri

Ani Harabeleri Nerede

     Ani harabeleri, Kars’─▒n do─čusunda bulunan ve T├╝rkiye’nin do─čuda Ermenistan’la s─▒n─▒r─▒n─▒ olu┼čturan Arpa├žay Nehri boyunca uzanan, Ani antik kentinden g├╝n├╝m├╝ze ula┼čan yap─▒lard─▒r. Kars Ani Harabeleri, Kars ilimizin Ocakl─▒ k├Ây├╝ yak─▒nlar─▒nda, g├Âr├╝lebilecek en ├Ânemli k├╝lt├╝rel varl─▒klar aras─▒nda ├Ân plana ├ž─▒kmaktad─▒r.

     B├╝y├╝k bir do─ču-bat─▒ kervan yolu ├╝zerinde yer alan Ani kenti, ilk olarak milattan sonra 5. y├╝zy─▒lda ├Âne ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. 952 ila 977 y─▒llar─▒ aras─▒nda h├╝k├╝m s├╝ren Bagratid kral─▒ Merhametli Ashot III ba┼čkentini buraya nakletti─činde geli┼čen bir ┼čehir haline gelmi┼čtir. Ashot III, 961 y─▒l─▒nda AniÔÇÖye ayak bast─▒. B├Âylece, birbirini izleyen iki Bagratid h├╝k├╝mdar─▒ taraf─▒ndan g├╝zelle┼čtirilen kent i├žin alt─▒n bir ├ža─č ba┼člad─▒. Bu d├Ânemde, b├Âlgeye in┼ča edilen bir├žok kilise, Orta ├ça─č mimarisinin en g├╝zel ├Ârneklerinden baz─▒lar─▒n─▒ i├žeriyordu.

Ani harabeleri nerede derseniz, Kars'─▒n do─čusunda bulunan ve do─čuda Ermenistan'la s─▒n─▒r─▒ olu┼čturan Arpa├žay Nehri boyunca uzanan, Ani antik kentinden g├╝n├╝m├╝ze ula┼čan yap─▒lard─▒r.
Ani harabeleri nerede derseniz, Kars’─▒n do─čusunda bulunan ve do─čuda Ermenistan’la s─▒n─▒r─▒ olu┼čturan Arpa├žay Nehri boyunca uzanan, Ani antik kentinden g├╝n├╝m├╝ze ula┼čan yap─▒lard─▒r.

     Orta ├ça─č’da, 11. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda, yakla┼č─▒k 100.000 n├╝fus i├žin Ani, b├╝y├╝kl├╝─č├╝ ve ihti┼čam─▒ bak─▒m─▒ndan fazlas─▒yla ├Ânemliydi. 13. y├╝zy─▒ldaki Mo─čol ak─▒nlar─▒na, 1319 y─▒l─▒ndaki y─▒k─▒c─▒ bir depreme ve ticaret yollar─▒n─▒n de─či┼čmesi onu onar─▒lamaz bir d├╝┼č├╝┼če s├╝r├╝kleyene kadar Ermenistan’─▒n ba┼čkenti olarak kald─▒. T├╝m bu sebepler sonucunda, Ani terk edildi. Ani ┼čehrinden, g├╝n├╝m├╝ze ula┼čan ise kiliseler ve sur kal─▒nt─▒lar─▒ oldu. Geriye kalan t├╝m yap─▒lar ,Orta ├ça─č’daki Ermeni ta┼č i┼č├žili─činin ola─čan├╝st├╝ kalitesini kan─▒tl─▒yor. Ani harabeleri Ocakl─▒ k├Ây├╝ yak─▒n─▒nda bulunuyor.

Ani Harabeleri Hangi Medeniyete Ait

     Harabelerin bulundu─ču b├Âlgede; sekizgen kuleler, ├ž├Âkmekte olan duvarlar ve ├žoktan d├╝┼čm├╝┼č s├╝tunlar geni┼č ├žay─▒rlara da─č─▒lm─▒┼č durumdad─▒r. ├ťlkemizin, Ermenistan Devleti ile s─▒n─▒r─▒n─▒ olu┼čturan Arpa├žay NehriÔÇÖnin d├Âk├╝ld├╝─č├╝ vadide, ortas─▒ndan k─▒r─▒lm─▒┼č eski bir k├Âpr├╝ de yer al─▒yor. B├╝t├╝n bu kal─▒nt─▒lar, milattan sonra 300’l├╝ y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda H─▒ristiyanl─▒─č─▒ devlet dini olarak benimseyen ilk krall─▒klardan ErmenistanÔÇÖ─▒n─▒n Orta ├ça─čÔÇÖdaki kozmopolit kenti Ani’den geriye kalanlar─▒ olu┼čturuyor. Kiliselerden arta kalanlar Ani harabeleri i├žin b├╝y├╝k bir oran─▒ kaps─▒yor.

Kars Ani Harabeleri, Aziz Gregory Kilisesi
Kars Ani Harabeleri, Aziz Gregory Kilisesi

Hatta ├Âyle ki Ani ┼čehri kutsal binalar ve kal─▒nt─▒larca olduk├ža zengin oldu─čundan, ÔÇť1.001 kiliseli ┼čehirÔÇŁ olarak an─▒l─▒yor. Bir zamanlar, birden fazla medeniyete ev sahipli─či yapan ve zaman─▒n─▒n jeopolitik konumuyla ├Ân plana ├ž─▒kan ┼čehir g├╝n├╝m├╝zde ziyaretlerle ilgi ├žekiyor. ├ťstelik ├ža─člar boyunca, ordular─▒n ak─▒n─▒na u─črayan ┼čehrin g├Ârkemli harabeleri 2016 y─▒l─▒nda UNESCO’nun D├╝nya Miras─▒ listesinde yer ald─▒.

Ani Harabeleri’nin Tarihi S├╝reci

     Eski zamanlarda, AniÔÇÖnin bulundu─ču topraklar Perslerin, ard─▒ndan Seleukoslar─▒n, Partlar─▒n ve Romal─▒lar─▒n kontrol├╝ alt─▒na girdi. Fakat bu farkl─▒ imparatorluklar, y├╝kselip al├žal─▒rken Ani i├žin, Ermeni kimli─či galip geldi. 10. y├╝zy─▒lda Bagratid hanedan─▒ kuzey Ermenistan’da iktidara geldi. Kral Ashot III (952-977) Ani’yi kraliyet ba┼čkenti olarak se├žti. 977 ve 989 y─▒llar─▒ aras─▒nda halefi Smabat II, yuvarlak kulelerle ta├žland─▒r─▒lm─▒┼č ├žift kuzey duvarlar─▒n─▒ in┼ča etti. ─░pek Yolu’nu olu┼čturan ticaret yollar─▒, ┼čehrin i├žinden ge├žmek ├╝zere kayd─▒r─▒ld─▒. Karadeniz ile Hazar Denizi aras─▒ndaki ticaret yollar─▒ boyunca stratejik konumu, onu adeta ├žekici bir m├╝lk haline getirdi.

Ani Harabeleri Tarihi, Eski zamanlarda, AniÔÇÖnin bulundu─ču topraklar Perslerin, ard─▒ndan Seleukoslar─▒n, Partlar─▒n ve Romal─▒lar─▒n kontrol├╝ alt─▒na girdi.
Ani Harabeleri Tarihi, Eski zamanlarda, AniÔÇÖnin bulundu─ču topraklar Perslerin, ard─▒ndan Seleukoslar─▒n, Partlar─▒n ve Romal─▒lar─▒n kontrol├╝ alt─▒na girdi.

Bu sebeple, onu y├╝zy─▒llarca s├╝ren istilaya ve nihayetinde uzun bir terk edilme d├Ânemine mahk├╗m etti. ┼×ehrin Ermeni Krall─▒─č─▒ tarihinin ba┼člar─▒nda, konumu sayesinde zenginlikle dolup ta┼čan h├╝k├╝mdarlar daha fazla kilise in┼ča etmeye ba┼člad─▒. Bug├╝n├╝n Ani harabeleri i├žin ba┼č─▒ ├žeken ┼čapeller ve kiliseler o zamanlarda ┼čehri dolduruyordu. ─░lk kiliselerden biri olan Abughamrents Aziz Gregory Kilisesi, g├╝├žl├╝ Pahlavuni ailesi i├žin ├Âzel bir ┼čapel olarak in┼ča edildi. Ani’nin bir├žok kilisesi gibi Aziz Gregory Kilisesi de konumu ┼čehirden uzakta olarak bilin├žli olarak se├žildi.

Dikkatinizi ├çekebilir;  B├╝y├╝k ─░skender 'in Fethetti─či Yerler

Ani Harabeleri – Kral I. Gagik D├Ânemi

     Ani ┼čehri 11. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda, Kral I.Gagik’in saltanat─▒nda geli┼čtik├že, rengi k─▒rm─▒z─▒dan sar─▒ya siyaha de─či┼čen, yerel bazalt ta┼č─▒ndan daha fazla kilise in┼ča edildi. Ani’nin b├╝y├╝k Ermeni mimar─▒ Trdat taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lan heybetli katedrali ve ├╝├ž kilisesi ┼čehir surlar─▒n─▒n ├╝zerinde y├╝kseldi. Bunlardan biri olan Kutsal Kurtar─▒c─▒ Kilisesi’nin kubbesi, tamamen dairesel bir kasnak ├╝zerinde desteklenmi┼čti ve ger├žek ha├ž par├žas─▒ bar─▒nd─▒r─▒yordu. 1064 y─▒l─▒nda Sel├žuklular AniÔÇÖyi fethetmek istedi. O andan itibaren Ani bir├žok devlet taraf─▒ndan kontrol edildi. Buna Ani’ye 11. y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒nda Manu├žihr camisini in┼ča ettiren ┼×eddadi hanedan─▒ da dahildi.

Kral I.Gagik'in saltanat─▒nda geli┼čtik├že, rengi k─▒rm─▒z─▒dan sar─▒ya siyaha de─či┼čen, yerel bazalt ta┼č─▒ndan daha fazla kilise in┼ča edildi.
Kral I.Gagik’in saltanat─▒nda geli┼čtik├že, rengi k─▒rm─▒z─▒dan sar─▒ya siyaha de─či┼čen, yerel bazalt ta┼č─▒ndan daha fazla kilise in┼ča edildi.

     Ani harabeleri ba┼čka devletlerden de izleri bu vesileyle ta┼č─▒d─▒. Daha sonra H─▒ristiyan egemenli─či, 1215’te G├╝rc├╝ krall─▒─č─▒ alt─▒nda yeniden ba┼člad─▒. 13. y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒nda Ani, Mo─čollar taraf─▒ndan ya─čmaland─▒ ve gerileme ba┼člad─▒. Ticaret yollar─▒ uzakla┼čt─▒, emtia ve ticaret onlarla birlikte yok oldu. 1319’da ger├žekle┼čen, deprem ile ┼čehir a─č─▒r hasar g├Ârd├╝. Safevi egemenli─činde ge├žen bir d├Ânemin ard─▒ndan ┼čehir, 16. y├╝zy─▒lda resmen Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču’na girdi. Ani daha sonra terk edildi ve hayalet bir kasaba oldu.

Ani Harabeleri Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču D├Ânemi

     Ani, 16. y├╝zy─▒lda Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču’na girmesinin ard─▒ndan, Avrupal─▒ gezginlerin bu Orta ├ça─č kentini ziyaret etmeye ba┼člad─▒─č─▒ 1800’lerin ba┼č─▒na kadar H─▒ristiyanl─▒ktan uzak bir an─▒ olarak kald─▒. Ani harabeleri, Osmanl─▒ da dahil olmak ├╝zere ├že┼čitli imparatorluklar─▒n siyasi gerginlikleri aras─▒nda unutuldu. Bununla birlikte, Ani ile ilgilenenler bilim adamlar─▒ aras─▒nda ilgi uyand─▒rd─▒. 1817’de ─░sko├ž diplomat ve gezgin Robert Ker Porter AniÔÇÖye gitti ve izlenimlerini kaydetti: “┼×ehre girerken, yerin t├╝m y├╝zeyini k─▒r─▒k ba┼čl─▒klarla, olduk├ža s├╝sl├╝ frizlerle ve antik ihti┼čam─▒n di─čer kal─▒nt─▒lar─▒yla kapl─▒ buldum.ÔÇŁ dedi. Baz─▒ kiliselerin di─čerlerinden daha sa─člam oldu─čunu, ancak zaman─▒n ve y─▒k─▒m─▒n daha a─č─▒r darbeler b─▒rakt─▒─č─▒n─▒, di─čer t├╝m yap─▒lar kadar yaln─▒z olduklar─▒n─▒ belirtti.

Osmanl─▒ da dahil olmak ├╝zere ├že┼čitli imparatorluklar─▒n siyasi gerginlikleri aras─▒nda unutuldu.
Osmanl─▒ da dahil olmak ├╝zere ├že┼čitli imparatorluklar─▒n siyasi gerginlikleri aras─▒nda unutuldu.

     1839’da ─░ngiliz Ordusu kaptan─▒ Richard Wilbraham, Ani’nin sa─člaml─▒─č─▒na ve H─▒ristiyan ikonografisinin varl─▒─č─▒na hayret etti. Bilimsel ilginin bu ─▒┼č─▒lt─▒s─▒na ra─čmen, zaman ve hava Ani’yi olumsuz etkilemeye devam etti. Arkeologlar─▒n Ani harabeleri ziyareti birka├ž on y─▒l daha gecikecekti. 1878’de Rus ─░mparatorlu─ču, Ani civar─▒ndaki b├Âlgeyi ele ge├žirdi. Ker Porter ve Wilbraham gibi ka┼čiflerin ke┼čifleri, Do─ču H─▒ristiyanl─▒─č─▒ i├žin ├žok ├Ânemli olan bu b├Âlgeye Ruslar─▒n ilgisinin temelini olu┼čturdu. 1890’larda Rusya, antik kenti kazmak i├žin G├╝rc├╝ do─čumlu bilim adam─▒ Nikolay Yakovlevich Marr liderli─čindeki bir ekibe destek verdi. Marr taraf─▒ndan ba┼člat─▒lan ├žal─▒┼čma, 1917’ye kadar devam etti ve Marr ┼čehrin g├Ârkemli ge├žmi┼činin en az─▒ndan bir k─▒sm─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karmay─▒ ba┼čard─▒. K├Âpr├╝ ve yollardan olu┼čan kompleksin bir zamanlar nehir boyunca dalan vadilere yay─▒ld─▒─č─▒n─▒ ortaya ├ž─▒kard─▒.

┬á┬á┬á┬á Ancak Ermenistan, Rusya ve T├╝rkiye, Ani harabelerini ├ževreleyen topraklar ├╝zerinde sava┼čt─▒k├ža harabeler sava┼č nedeniyle daha da par├žalanmaya devam etti. Ani, 20. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda kendisini ba┼čka bir gerilimin ortas─▒nda bulmu┼čtu. T├╝m bu durumlar AniÔÇÖnin ├╝lkemizdeki konumunu farkl─▒ ├╝lkeler taraf─▒ndan tart─▒┼čmal─▒ hale getirdi. Her ┼čeye ra─čmen k├Âkl├╝ ge├žmi┼či ve tarihi ile etnik k├Âken fark etmeksizin t├╝m tarih severlerin ilgisini ├žekmeyi ba┼čard─▒.

CEVAP VER

L├╝tfen yorumunuzu giriniz!
L├╝tfen ad─▒n─▒z─▒ buraya girin