Alinda Antik Kenti
Alinda Antik Kenti

Alinda antik Kenti

Alinda Antik Kenti ‘ni anlat─▒rken, ├╝lkemizin, pek ├žok b├Âlgesinde bulunan tarihi kentler, ge├žmi┼čte AnadoluÔÇÖda┬á pek ├žok uygarl─▒─č─▒n h├╝k├╝m s├╝rd├╝─č├╝n├╝ g├Âsteriyor. Bu antik kent ├ževresinde, y├╝zey ara┼čt─▒rmalar─▒ yapan arkeoloji ekibinin i├žerisinde yaz─▒t olan oda mezar bulmas─▒yla Alinda tekrar g├╝ndeme geldi. B├Âlgede ilk kez yaz─▒tl─▒ oda mezar bulunmas─▒ arkeoloji d├╝nyas─▒nda heyecan yaratt─▒. Yaz─▒tl─▒ oda mezar nekropol alan─▒ d─▒┼č─▒nda yer al─▒yor.┬á Ayd─▒n ve ├ževresinde, oda mezarlar bulunuyor fakat i├žerisinde yaz─▒t bulunmas─▒yla nedeniyle bu mezar─▒n ├Ânemi b├╝y├╝kt├╝r. Yaz─▒ta sahip bu oda mezar─▒n M├ľ. 4.┬á Y├╝zy─▒llar ile MS. 2. Y├╝zy─▒llar aras─▒nda kullan─▒ld─▒─č─▒ ├Âng├Âr├╝l├╝yor. Y├╝zey ara┼čt─▒rmalar─▒ yapan arkeoloji ekibi taraf─▒ndan tesad├╝fen bulunan oda mezar─▒n i├žerisinde 5 tane g├Âm├╝ bulundu─ču saptand─▒. Uzmanlar, oda mezar─▒n ├Ânce tek ki┼čilik daha sonra ise aile mezar─▒ olarak kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ ortaya ├ž─▒kard─▒.

Oda mezar 2 odal─▒ ve  2.80 cm y├╝ksekli─činde. Mezarda 1 tane kandil ile Roma d├Ânemine ait 2 sikke bulundu. Uzmanlara g├Âre mezar─▒n bulundu─ču b├Âlge bir nekropol alan─▒ olabilir. Bu antik kent, i├žerinde bulunan bir mezar i├žerisinde ilk defa yaz─▒t yer al─▒yor. Yaz─▒tta ├Âlen ki┼činin babas─▒n─▒n ad─▒ da yaz─▒yor. Ayn─▒ zamanda Alinda Antik Kenti i├žerisinde bulunan oda mezar mimari a├ž─▒dan da olduk├ža ├Ânemli.


Antik Antik Kenti Nerede?

AnadoluÔÇÖnun en b├╝y├╝k kentleri aras─▒nda yer alan Alinda Antik Kenti yakla┼č─▒k 115 hektarl─▒k bir alan─▒ kaps─▒yor. Karia uygarl─▒─č─▒n─▒n ├Ânemli kentleri aras─▒nda yer alan antik kent Ayd─▒nÔÇÖ─▒n Karpuzlu il├žesinde bulunuyor. AlindaÔÇÖya Ayd─▒n-Mu─čla karayolunun 30.cu kilometresinden ayr─▒lan 26 kilometrelik bir yolla ula┼čabilirsiniz.  Alinda kentinin M├ľ. 4. Y├╝zy─▒lda tarih sahnesine ├ž─▒kt─▒─č─▒ s├Âylenir ancak kent hakk─▒nda bilinenler M├ľ. 14. Y├╝zy─▒la kadar dayan─▒r. Hitit ─░mparatoru II. Mursilis d├Âneminde Sena Irma─č─▒ ├╝lkesine ba─čl─▒ bir kent olan AlindaÔÇÖn─▒n ad─▒n─▒n ─░alanti oldu─ču biliniyor.

Bu bilgiler II. MursilisÔÇÖe ait olan anallerden ve M─▒s─▒r yaz─▒tlar─▒ndan elde edilmi┼čtir. Kent hakk─▒nda ├žok fazla bilgi bulunmuyor fakat StrabonÔÇÖa g├Âre HekatomnosÔÇÖun k─▒z─▒ olan Ada M├ľ. 340 y─▒l─▒nda karde┼či Piksodaros taraf─▒ndan HalikarnassosÔÇÖtan kovulur. Ada M├ľ. 340 y─▒l─▒nda AlindaÔÇÖya ├žekilerek bu kenti kendisine ba┼čkent  ilan etmi┼čtir. Alinda kenti bir s├╝re Aleksandria olarak adland─▒r─▒l─▒yor. Bu d├Ânemde Alinda antik kentinin Grek k├╝lt├╝r├╝n├╝ benimsedi─či g├Âr├╝l├╝yor. Alinda Roma D├ÂnemiÔÇÖnde de ├Ânemini s├╝rd├╝r├╝yor, hatta MS. 3. Y├╝zy─▒la kadar kendi ad─▒na para bast─▒rm─▒┼čt─▒r. Alinda, Bizans D├Âneminde Aphrodisias Metropolitli─či‘ne ba─čl─▒ piskoposluk merkezi olmu┼čtur.

Alinda Antik Kenti - Ayd─▒n - Karpuzlu
Alinda Antik Kenti – Ayd─▒n – Karpuzlu

.

Alinda Antik KentiÔÇÖin Yap─▒s─▒

Alinda AnadoluÔÇÖnun en g├Ârkemli antik kentleri aras─▒nda yer al─▒yor. Kentin bu kadar ├╝nl├╝ olmas─▒nda Karia Krali├žesi Ada b├╝y├╝k rol oynam─▒┼čt─▒r. Etraf─▒  bir sur ile ├ževrili olan Alinda Antik Kenti yap─▒s─▒nda mermer yerine genellikle yerel granit ta┼č─▒ kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Kentin etraf─▒n─▒ ├ževiren sur duvarlar─▒ da yerel granit ta┼č─▒ kullan─▒larak yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Sur duvarlar─▒n─▒n yer yer kulelerle desteklendi─či g├Âr├╝l├╝r. AlindaÔÇÖya su sa─člayan su kemerleri de yer yer korunmu┼čtur. Akropol├╝n bat─▒s─▒nda yer alan su kemeri d├Ârt ayak ├╝zerine oturmu┼č ve yuvarlak kemerlidir. G├╝n├╝m├╝zde Alinda kentine ait ayakta kalan en ├Ânemli yap─▒ agorad─▒r. Dikd├Ârtgen olarak planlanm─▒┼č agoran─▒n g├╝neyinde ├╝st kat─▒ stoa olarak d├╝zenlenmi┼č pazar yer al─▒r. Agora do─ču ÔÇôbat─▒ y├Ân├╝nde uzan─▒r ve ├╝├ž katl─▒ olarak in┼ča edilmi┼čtir. Akropol├╝n g├╝neybat─▒ ete─činde tiyatro bulunur.

Alinda tiyatrosu do─čal bir e─čim ├╝zerine oturtulmu┼čtur.  Tiyatronun g├╝neydo─čuya bakan cavea b├Âl├╝m├╝ (antik tiyatrolarda oturulan b├Âl├╝mler) olduk├ža iyi korunmu┼čtur. Helenistik d├Ânem ├Âzelliklerini ta┼č─▒yan sahne binas─▒ tamamen y─▒k─▒lm─▒┼čt─▒r. Yap─▒lan ilaveler sayesinde tiyatro Roma D├ÂnemiÔÇÖnde de kullan─▒lmaya devam etmi┼čtir. Alinda nekropol├╝n├╝n ┼čehrin g├╝ney ete─činde yo─čunla┼čt─▒─č─▒n─▒ ise KarpuzluÔÇÖnun evleri aras─▒nda yer alan Karia tipi lahitler kan─▒tl─▒yor.  Antik kentin ├ževresinde bulunan mezarlarda s├╝s ├žok fazla yoktur. Arkeoloji tutkunu bir gezginseniz Alinda bulunmaz g├╝zellikte bir antik kenttir.

Alinda Antik Tiyatrosu
Alinda Antik Tiyatrosu

Alinda Antik Kenti ve ├ľyk├╝s├╝

Antik uyarl─▒klarda ├že┼čitli nedenlerle ├╝lke y├Ânetiminde i├ž karga┼čalar─▒n ├ž─▒kmas─▒ s─▒kl─▒kla rastlan─▒lan durumlar aras─▒nda yer al─▒yordu. Bu i├ž kar─▒┼č─▒kl─▒klar  ├žo─čunlukla ├╝lkenin y├Ânetimi konusunda ├ž─▒kan anla┼čmazl─▒klard─▒. Y├Ânetimi ├╝stlenen aile bireyleri aras─▒nda g├Âr├╝len taht kavgalar─▒ sonucunda ├╝lkenin y├Ânetimi zay─▒fl─▒yor veya y├Ânetim bir ba┼čka aileye ge├žiyordu. T─▒pk─▒ Karia y├Ânetiminde oldu─ču gibi.  M├ľ.340 y─▒llar─▒nda HalikarnasosÔÇÖda Karia y├Ânetimi bulunuyordu. Ancak y├Ânetimde i├ž karga┼čalar ya┼čanmaya ba┼člam─▒┼čt─▒. Karial─▒lar anaerkil bir aile yap─▒s─▒na sahiplerdi. Aile i├ži evlilikler yap─▒yorlard─▒. D├╝nyaÔÇÖn─▒n yedi harikas─▒ aras─▒nda yer alan MausoleumÔÇÖun sahibi Mausolos kar─▒s─▒ Artemisia, Piksodaros, Ada ve ─░driaaus karde┼člerdi.

Mausolos ├Âld├╝─č├╝nde, yerine Artemisia ge├žti. Artemisia ├Âld├╝kten sonra yerine karde┼či AdaÔÇÖn─▒n ge├žmesi gerekirken taht─▒ Piksodaros ele ge├žirdi. Piksodaros tahta ge├žti─činde gelecek y─▒llarda kendisine tehlike olu┼čturaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ karde┼či AdaÔÇÖy─▒ Alinda kentine s├╝rg├╝ne yollad─▒. Bu s├╝rg├╝n ile Alinda kenti tarih sahnesine ├ž─▒kt─▒. Dolay─▒s─▒yla Alinda antik kenti tarihi AdaÔÇÖdan ├Ânce ve AdaÔÇÖdan sonra olarak iki b├Âl├╝mde incelenmesi gerekiyor. Ada, AlindaÔÇÖda s├╝rg├╝ndeyken Piksodaros ├╝lkeyi satrap Orontobates ile birlikte y├Ânetiyordu. Satrap Orontobates Persliler taraf─▒ndan atanm─▒┼čt─▒. Piksodaros erken ├Âld├╝─č├╝ i├žin Orontobates y├Ânetimde yaln─▒z kald─▒. Fakat AdaÔÇÖy─▒ s├╝rg├╝n hayat─▒ ya┼čad─▒─č─▒ AlindaÔÇÖdan geri ├ža─č─▒rmad─▒.

Dikkatinizi ├çekebilir;  Sel├žuklu ─░mparatorlu─ču Ka├ž Y─▒l H├╝k├╝m S├╝rd├╝? ÔÜö´ŞĆ

Alinda’da B├╝y├╝k ─░skender

Ada, AlindaÔÇÖda s├╝rg├╝nde ya┼čad─▒─č─▒ d├Ânemde Makedonya Kral─▒ B├╝y├╝k ─░skender PerslerÔÇÖe sava┼č a├žm─▒┼čt─▒ ve AnadoluÔÇÖya girmi┼čti. B├╝y├╝k ─░skender AlindaÔÇÖy─▒ almak i├žin ├žok u─čra┼čmas─▒na ra─čmen kenti alamad─▒ ve pes etti. B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖin pes etme karar─▒ndan sonra Ada, etraf─▒ surlarla ├ževrili olan Alinda kentinin kap─▒lar─▒n─▒ ─░skenderÔÇÖe a├žt─▒ ve Makedonyal─▒larla pazarl─▒k yapt─▒. Tarihteki bir├žok s├Âylentiye g├Âre Krali├že Ada Makedonya Kral─▒ B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖi o─člu gibi kar┼č─▒lad─▒ ve onu ba─čr─▒na bast─▒. B├╝y├╝k ─░skender de fethedemedi─či bu kentin kap─▒lar─▒n─▒ kendisine a├žan Krali├že AdaÔÇÖy─▒ annesinin yerine koydu. Krali├že, ─░skenderÔÇÖe aile i├ži ge├žimsizliklerden, kavgalardan ve sonu├žlar─▒ndan bahsetti.

Daha sonra B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖe ÔÇťAlindaÔÇÖn─▒n kap─▒lar─▒n─▒ askerlerine a├žmam kar┼č─▒l─▒─č─▒nda KariaÔÇÖy─▒ bana b─▒rakÔÇŁ ┼čeklinde bir teklifte bulundu. B├╝y├╝k ─░skender, kendisi i├žin ├Ânemli olmad─▒─č─▒ ve  KariaÔÇÖda kalmay─▒ d├╝┼č├╝nmedi─činden bu teklifi kabul etti. ├ç├╝nk├╝, B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖin amac─▒ daha do─čuya PerslerÔÇÖin ya┼čad─▒─č─▒ di─čer kentlere gitmek ve Pers ─░mparatorlu─čuÔÇÖnu y─▒kmakt─▒.  Krali├že AdaÔÇÖn─▒n teklifi Makedonya Kral─▒ÔÇÖna da etkileyici geldi ve teklifi kabul etti. B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖin bu teklifi kabul etmesinin nedeni kendisi gittikten sonra arkas─▒nda b─▒rakaca─č─▒ az say─▒da kabul edilecek askerin g├╝venli─či, i├ž ├žeki┼čmelerin meydana gelmemesi i├žin f─▒rsat olabilirdi. B├╝y├╝k ─░skender g├╝neye do─čru inmeye devam etti ve HalikarnassosÔÇÖa vard─▒. HalikarnassosÔÇÖu ele ge├žirdikten sonra t├╝m Karia y├Ânetimini Krali├že AdaÔÇÖya b─▒rakt─▒.

Bir iddiaya g├Âre Krali├že AdaÔÇÖn─▒n B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖin bu iyili─či kar┼č─▒s─▒nda Alinda kentinin ad─▒n─▒ de─či┼čtirdi─či ve kente Alexandria-by-Latmos ad─▒n─▒ verdi─či s├Âylenir. Fakat bu iddian─▒n bir dayana─č─▒ yoktur. AlindaÔÇÖn─▒n ad─▒ daha sonra yine tarihten silinmi┼čtir. Belli zamanlarda kentten bahseden yap─▒tlar bulunmu┼čtur ancak bunlar b├Âl├╝k p├Âr├ž├╝k yaz─▒tlar ve anlat─▒lard─▒r. Alinda Antik Kenti s─▒n─▒rlar─▒nda bulunan bir yaz─▒tta H├╝k├╝mdar Olympikhos emrinde olan iki asker hizmetlerinden dolay─▒ taltif edilmi┼čtir.  Bu iki askerin AlindaÔÇÖl─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. M├ľ. 227 ile M├ľ. 210 y─▒llar─▒ aras─▒nda b├Âlgede s├Âz sahibi oldu─ču s├Âylenen OlympikhosÔÇÖun  Karia kral─▒ oldu─ču d├Ânemlerde de ad─▒ pek duyulmam─▒┼čt─▒r.

B├╝y├╝k ─░skender
B├╝y├╝k ─░skender

 Alinda Hellenizmin Etkisinde Kald─▒ M─▒?

Alinda kentinin Makedonya Kral─▒ B├╝y├╝k ─░skender b├Âlgeye geldikten ve Krali├že Ada taraf─▒ndan y├Ânetilmeye ba┼čland─▒ktan sonra h─▒zla Hellenle┼čti─čini iddia edenler varsa da bu dayana─č─▒ olmayan bir iddiad─▒r. Karia Krall─▒─č─▒ÔÇÖnda bat─▒l─▒ arkeologlar─▒n ve tarih├žileri belirtti─či gibi ne B├╝y├╝k ─░skenderÔÇÖin b├Âlgeye geldi─či s─▒ralarda ne de sonraki d├Ânemlerde a┼č─▒r─▒ bir Hellenle┼čme d├Ânemi ge├žirmemi┼čtir. ─░asos, Halikarnassos, Myndos Yar─▒madas─▒ Kentleri, Kaunos, Latmos Herakleias─▒ gibi baz─▒ k─▒y─▒ kentlerinde Hellenle┼čmeyi belli bir seviyede g├Âzlemlemek g├Âzlemlemek olas─▒d─▒r.Fakat i├ž KariaÔÇÖda bulunan kentlerde Hellenle┼čme b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de ger├žekle┼čmemi┼čtir. Hatta, Hellen k├╝lt├╝r├╝n├╝n hi├ž g├Âr├╝lmedi─či, kal─▒nt─▒s─▒n─▒n bile bulunmad─▒─č─▒ pek ├žok i├ž Karia kentinin bulundu─ču biliniyor.

KariaÔÇÖn─▒n ister sanatsal a├ž─▒dan olsun ister k├╝lt├╝rel a├ž─▒dan olsun Hellen k├╝lt├╝r├╝n├╝n kesin olarak etkisi alt─▒nda kald─▒─č─▒ s├Âylenemez. Ayr─▒ca, b├╝y├╝k bir tarihi yanl─▒┼č olur. Karial─▒lar─▒n anaerkil bir aile yap─▒s─▒ i├žinde oldu─ču unutulmamal─▒d─▒r. Hem ─░onial─▒lar ve Hellenler hem de di─čer ataerkil topluluklar b├Âlgeye gelmi┼čler ve etkili olmu┼člard─▒r ancak Karial─▒lar─▒ ve Karial─▒lar─▒n k├╝lt├╝r├╝n├╝ s├Âylendi─či gibi tam anlam─▒yla kendilerine benzetememi┼člerdir. ─░onial─▒lar MyletosÔÇÖa gelmi┼čler ve geldiklerinde kentte bulunan t├╝m erkekleri ├Âld├╝rerek y├Ânetimi ele ge├žirmi┼člerdir. Myletoslu kad─▒nlar, kocalar─▒n─▒ ve erkek karde┼člerini ├Âld├╝ren ─░onial─▒ erkeklere kar┼č─▒ karar alm─▒┼člar ve onlarla ayn─▒ sofrada yemek yememi┼čler, onlarla konu┼čmam─▒┼člar ve bir ┼čekilde koca olarak bile kabul etmemi┼člerdir. Bu nedenle Alinda kentinin Krali├že AdaÔÇÖn─▒n y├Ânetiminden sonra s├╝ratle Hellenle┼čti─čini yazan eserlerin dayanaklar─▒ bulunmuyor.

Hellenizm Etkisi
Hellenizm Etkisi

Alinda Antik KentiÔÇÖnde Sanat ve ─░lk Ziyaret├ži

Alinda Antik Kenti ├žok eski bir yerle┼čim alan─▒ olsa dasanata dair kal─▒nt─▒lar bulunuyor. Mesela, Krali├že AdaÔÇÖn─▒n Karia krali├žesi oldu─ču d├Ânemde Alinda kentinde AdonisÔÇÖe ithaf edilen bir kutsal tap─▒nak vard─▒. Bu tap─▒nakta ├╝nl├╝ heykeltra┼č Praxiteles taraf─▒ndan yap─▒lm─▒┼č bir Aphrodite heykeli yer al─▒yordu. Alinda antik kentinde fazla kaz─▒ yap─▒lmad─▒─č─▒ i├žin kentle ilgili kopuk bilgiler bulunuyor. Kentin surlar─▒n─▒n hangi d├Ânemde yap─▒ld─▒─č─▒ hakk─▒nda kesin bilgi yok. Tahminler aras─▒nda MausolosÔÇÖun Karia Kral─▒ oldu─ču d├Ânemde bu surlar─▒n takviye edildi─či d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor.

Alinda antik kenti, ├žok uzun zaman ├Ânce Avrupal─▒ gezginlerin dikkatini ├žeken bir antik kenttir. Kentin ilk ziyaret├žileri aras─▒nda 1765 y─▒l─▒nda antik kentte inceleme yapmaya gelen Richard Chandler bulunuyor. Bir ─░ngiliz vatanda┼č─▒ olan, Richard Chandler AlindaÔÇÖya Bafa G├Âl├╝ k─▒y─▒s─▒nda bulunan Latmos Herakleias─▒ kentinden y├╝r├╝yerek gelmi┼čtir. Bu gezgin antik kente geldi─či 1765 y─▒l─▒nda herhangi bir a├ž─▒klama yapmadan Alinda kenti harabelerinin listesini yapm─▒┼čt─▒r. ─░ngiliz gezginin yapt─▒─č─▒ bu listede su kemeri, ├žar┼č─▒ binas─▒, tiyatro, kule, sarn─▒├ž, nekropol ve kent surlar─▒ yer al─▒yordu. Daha sonraki y─▒llarda, antik kenti ziyaret├žileri aras─▒nda ─░ngiliz Charles Fellows bulunuyordu. Bu gezgin, kenti ziyaret ettikten sonra Alinda Antik Kenti ad─▒n─▒ iyice duyurmu┼čtur. Fellows kentte madeni bir para bulmas─▒yla kentin kesin yeri tespit edilmi┼čtir.


Kaynak├ža;

  • https//www.kulturportali.gov.tr/turkiye/aydin/gezilecekyer/alinda
  • https//karpuzlu.gov.tr/alinda
  • https//ancientcitiesturkey.com/en/alinda
  • https//toursaroundturkey.com/alinda-ancient-city-in-caria/

CEVAP VER

L├╝tfen yorumunuzu giriniz!
L├╝tfen ad─▒n─▒z─▒ buraya girin